بر آستان حضرت دوست

إِلاَّ الَّذينَ عاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ

مگر آنانی که با شما نزد مسجد الحرام عهد بسته بودند. منظور از اینکه این عده چه کسانی هستند، در تفسیر اختلافی است. ولی حق این است منظور طوایفی مانند بنو ضمرة و بنو خزیمه و بنو دلائل می باشند. اینها در صلح حدیبیه وقتی که مسلمانان با مشرکان قریش در سرزمین حدیبیه در 15 میلی مکه در سال ششم هجری پیمان بستند، ملحق شدند و با مسلمانان ترک مخاصمه بستند، گرچه مشرکان قریش پیمان را شکستند و سپس در سال هشتم در جریان فتح مکه اسلام اختیار کردند امّا این گروه ها و طوایف همچنان بر عهد و پیمانشان باقی ماندند.

سؤال: چرا عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ فرمود؟

جواب: برای اینکه مسجد الحرام طبق آیه 196 سوره ی بقره محدوده ی وسیعی از مکه است. تا حدود 48 میل اطراف خود را شامل می شود. بر طبق روایات و فتاوای فقها افرادی که در این محدوده اند، نمی توانند حج تمتع انجام دهند و چون صلح حدیبیه در 15 میلی مکه انجام شده است به عنوان «عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ» ذکر شد.